10 soruda Rus aşısı

Köşesinde Türkiye’de üretiminin yapılacağı belirtilen Sputnik V’ye yönelik 10 soruya cevap veren Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, Rus aşısını neden güvenli olduğunu okurlarına anlattı.

GÜNDEM 03.05.2021, 11:53 Abone ol: google news
10 soruda Rus aşısı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya’dan yüklü miktarda Sputnik V aşısının geleceğini duyurmuştu. Öyle ki geçtiğimiz günlerde Sağlık Bakanlığı, bu aşının acil kullanımına onay vermiş, Türkiye’de üretiminin yapılacağını belirtmişti.

Akıllarda soru işaretleri oluşturan Sputnik V’ye yönelik bilinmeyenleri Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, köşe yazısında paylaştı.

Rus aşısına güvenelim mi?” başlığı ile 10 soruya cevap veren Müftüoğlu, her ülkede aşı sıkıntısı olduğunu, üretici firmaların taahhüt ettikleri miktarda aşıyı üretememelerinden dolayı verdikleri sözleri yerine getiremediklerini aktardı.

Türkiye’deki son durumu da paylaşan Müftüoğlu’nun, soru ve cevapları şu şekilde:

SORU 1 - SPUTNIK V’NİN SIRRI NE?

Sputnik V bir “vektör” aşısı. Gövdesini soğuk algınlığı (nezle) virüslerinden biri olan “adenovirüs”ler oluşturuyor. Bu nedenle de aşı bir tür “vektör adenovirus aşısı” olarak da tanımlanıyor. Aşının yapımında 2 farklı adenovirüs kullanılıyor. İlk dozunda taşıyıcı olarak adenovirüs 26, ikinci dozunda ise adenovirüs 5 var. Taşıyıcı (vektör) olarak iki ayrı adenovirüsün kullanımının nedeni aşının etkinliğini arttırmak, gücüne güç katmak. Her iki dozda da kullanılan adenovirüslere ek olarak yeni koronavirüse karşı bağışıklık geliştirmemize yardımcı olabilecek “antijenik yapılar” da ekleniyor. Yani bu aşıyı “gövdesi ölü adenovirüslerden, yelkeni ise koronavirüse karşı bağışıklığı sağlayan koronavirüs antijenlerinden oluşan bir yelkenliye” benzetebiliriz.

SORU 2 - SPUTNIK V’E GÜVENEBİLİR MİYİZ?

İtiraf edeyim: 2020 Ekiminde Ruslar “Aşıyı biz de bulduk” açıklamasını yaptıklarında o habere inanmamış, hatta “Bilgiler netleşene kadar ben bu aşıyı yaptırmam” şeklinde bir kanaat de açıklamıştım. Ne iyi ki sonraki gelişmeler beni haksız çıkardı. Rusya’da, Gamaleya Enstitüsü’nün geliştirdiği bu yeni aşının da etkinlik ve güvenliğini onaylayan veriler ünlü tıp dergisi The Lancet’te geçtiğimiz günlerde yayımlandı. Peki o bilgilerde neler var?

SORU 3 - SPUTNIK V NEDEN GÜVENLİ

Elimizdeki net bilgiler şunlar: Sputnik V üretilirken kullanılan taşıyıcı adenovirüslerin 2 temel geni, “E1 ve E3 genleri” özel yöntemlerle etkisiz hale getirilip temizleniyor. Bu temizlik işi, özellikle E1 geninin temizlenme meselesi çok ama çok önemli bir ayrıntı. Zira E1 geni virüsün çoğalmasını kontrol eden bir gen. Eğer o geni tamamiyle silip ortadan kaldıramazsanız aşıyla birlikte bedeninize giren adenovirüs sizde de çoğalma fırsatı bulabiliyor. Eğer E1 geni tümüyle silinebilirse taşıyıcı adenovirüs vücutta asla çoğalamıyor, sadece “taşıyıcılık görevini/vektör” yerine getirebiliyor. E3 genine gelince... E3 genini silmek de mühim bir nokta. Bu geni yok ettiğinizde taşıyıcı vektör adenovirüsün bağışıklık sisteminiz ile iletişime geçmesi daha da kolaylaşıyor ve dolayısıyla aşının etkinliği maksimuma çıkıyor.

SORU 4 - BU YENİ BİR TEKNOLOJİ Mİ?

Hayır değil. “Vektör aşı teknolojisi” bilinen bir teknoloji. Yöntem, Oxford/AstraZeneca ve Johson&Johnson tarafından da kullanıldı. Bu aşılarda üretim maliyetleri çok daha ucuz. Ayrıca çok düşük ısılarda depolama mecburiyetiniz olmadığı için vektör aşıları lojistik açısından da çok avantajlı aşılar.

SORU 5 - BU AŞI BAĞIŞIKLIĞI NASIL SAĞLIYOR?

Sputnik V’nin üretiminde kullanılan adenovirüsler, koronavirüsün hücrelerimize girmek için kullandığı Spike proteinlerinin genetik kodu ile yüklenmiş durumda bedene veriliyor. Aşılanan kişinin bedeni bu Spike protein kodlarını tanıyarak B lenfositleriyle antikor, T lenfositleriyle de hücresel bir bağışıklık geliştiriyor. Sputnik V’de ilk ve ikinci dozlar için iki farklı adenovirüsün kullanılması oldukça önemli bir ayrıntı. İlk dozda kullanılan adenovirüs 26, ikinci dozda kullanılan ise adenovirüs 5 tipi. Üretici firma 2 farklı vektör kullanarak aşının etkinliğini daha da arttırmayı hedeflemiş. Ve anlaşılan o ki başarılı da olmuş. Tek vektör kullanılan iki aşıdan AstraZeneca’nın etkinliği yüzde 76, Johnson&Johnson’ın etkinliği ise yüzde 85’ler düzeyinde. Sputnik V’de ise bu oranın yüzde 90’ları geçtiği belirtiliyor. Ama şu notu da düşelim: Mevcut verilerle Sputnik V’nin etkinliğini kesin olarak saptamak şimdilik bize göre de bir hayli güç.

SORU 6 - BU AŞININ DA RİSKLERİ VAR MI?

Bugüne kadar kullanıma sunulan aşıların tümü için bazı şüphe ve riskler muhakkak ki var. Sputnik V’yi üreten firma ise bugüne kadar -diğer aşılarda olduğu gibi- yorgunluk, baş ağrısı, nezle, grip benzeri belirtiler, aşı yerinde cilt tahrişi ve ağrı dışında ciddi bir yan etkinin görülmediğini iddia ediyor. Ama ne Avrupa aşı otoritesi EMA ne de Amerika aşı otoritesi FDA bu verilerin de yeterli olduğunu henüz onaylamış değil.

SORU 7 - SPUTNIK V HANGİ ÜLKELERDE KULLANILIYOR

Sputnik V aşısı bugüne kadar Hindistan, İran, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Meksika, Gana, Sri Lanka dahil 60’a yakın ülkede kullanıldı, kullanılmaya da devam ediliyor. Avrupa’ya gelince... Avrupa aşı otoritesi EMA onaylamamış olsa da Macaristan ve Slovakya da aşıya “acil kullanım onayı”nı çoktan vermiş durumda. Macaristan şu anda da aktif bir biçimde kullanmayı sürdürüyor. Aşıyı üreten Rusya’ya gelince... Rusya’da bugüne kadar yaklaşık 17 milyon kişiye bu aşı uygulandı. Çift doz aşı uygulanan kişilerin sayısı ise henüz 6.5 milyon civarında.

SORU 8 - SPUTNIK V, ALMANYA’DA DA UYGULANACAK MI?

Alman yetkililer de geçtiğimiz günlerde Sputnik V aşısı ile ilgili bir ön anlaşma için Rusya ile görüştüklerini açıkladılar. Bavyera yerel hükümeti ise Avrupa Sağlık Ajansı’nın (EMA) onaylaması halinde 2.5 milyon dozluk Sputnik V aşısını satın almak için bir ön anlaşma imzaladığını duyurdu.

SORU 9 - SPUTNIK V’YE ÇEKİNCE KOYAN ÜLKELER VAR MI?

Rusya aşıda ulaştığı bu başarılı sonucu Sputnik V’nin sonundaki V’yi “victory/zafer” sözcüğü ile tanımlayarak başarısından gurur duyuyor ama aşıya karşı çekincesi süren bazı ülkelerin olduğunu da bilmemizde fayda var. Mesela Slovakya bunlardan biri. Slovakya sağlık otoritesi ülkelerine gelen Sputnik V aşısının yapısını güvenli bulmayarak Rusya’ya iade etme kararı aldı. Çekya sağlık otoritesi de kendilerine gönderilen aşı dokümanlarını yetersiz bulup uygulamayı durdurdu. Sputnik V’ye son itiraz ise Brezilya’dan geldi. Brezilya sağlık otoritesi aşıdaki “E1 geninin yeterince silinmediğini” ileri sürerek aşıyı uygulamama kararı aldı.

SORU 10 - BU İTİRAZLARI NASIL DEĞERLENDİRMELİ?

Her ülkede olduğu gibi bizde de uygulamaya geçirilecek her yeni aşı uygulamanın hemen öncesinde ciddi bir denetimden geçiriliyor. İthal edilen veya ülkemizde üretilen Sputnik V aşıları da çok ciddi bir güvenlik denetiminden geçirilecek. Aşıya “geçici ve hızlı bir onay” verilmiş olsa da gelen her parti aşı için tek tek güvenlik incelemeleri yapılacak. Ve bilelim ki bu incelemeler sadece COVID-19 aşıları için söz konusu değil. Hemen her aşı için zaten bu incelemeler dikkatle yapılıyor. Herhangi bir sorundan kuşkulanıldığında ise o aşı kullanıma sokulmuyor.
 

10°
açık
Namaz Vakti 09 Mayıs 2021
İmsak 04:03
Güneş 05:42
Öğle 12:59
İkindi 16:51
Akşam 20:06
Yatsı 21:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Leeds United 35 50
10. Arsenal 34 49
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 35 75
3. Real Madrid 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Athletic Bilbao 35 46
9. Granada 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29