Değişmeyen Küçük Şeyler-imiz

Ne okursam okuyayım mutlaka Tanzimat roman ve öyküsüne bir atıf ararım. Türk edebiyatında bitmeyen bir dönemdir bana göre Tanzimat.

BANA EDEBİYAT YAP 14.02.2021, 22:21 14.02.2021, 22:28 Abone ol: google news
Değişmeyen Küçük Şeyler-imiz

Ne okursam okuyayım mutlaka Tanzimat roman ve öyküsüne bir atıf ararım. Türk edebiyatında bitmeyen bir dönemdir bana göre Tanzimat. İkilikler devri olmasıyla meşhurdur elbet ama en önemli öğretisi şudur: Edebiyat nasıl olmalı?  Günümüzde halen daha bu ikilikler devam ediyor. Maalesef bu dönemi okullarda belli başlı kalıplara koyarak ezbere anlatma geleneğini henüz aşamadık. Bu ezbercilik bize sadece edebî bir kayıp değildir. Tanzimat Dönemi edebiyatını anlamak tarihi ve sosyolojiyi anlamaktır. Dönemin aydınlarının yüzyıllar sonrasına seslenişidir Tanzimat ve tabii ki bizi Cumhuriyete hazırlayandır. Tanzimat yalnızca edebiyat değildir; gazetedir, tiyatrodur, resimdir, müziktir. Bu nedenle Türk edebiyatında sonu gelmeyecek bir dönemdir. Bu yazıda belli başlı dönem eserlerinden ziyade pek talep görmemiş ve artık günümüz gençliği için edebî zevk uyandırmayan bir öykü kitabından bahsedeceğim. Samipaşazade Sezai’nin  Küçük Şeyler kitabı. Kitap 1892’ de yayımlanmış ve sekiz öyküden oluşuyor. Roman türünün ilk örneklerini gördüğümüz dönemde öykü adına atılmış önemli bir adımdır. Kendinden sonra gelen öykücüleri oldukça etkilemiştir. Çoğu eleştirmen Sait Faik Abasıyanık’ın da bu etkiden geldiğini savunur. Kitabın önsözünde Sezai hikâye- roman arasındaki netleşmeyi kendince şöyle açıklamıştır; 

    ‘‘Bugün romanlar baziçe-i efkar olan garâib-i hikayat ve acaib- irivâyat şekl-i tıflesinden çıkarak… ’’sözü ile romanın henüz edebiyatımızda oturmadığını ve çocuk olduğunu vurgulamıştır.
Küçük Şeyler’ de küçük insanların, sıradan olaylar çevresindeki hayatlarından kesitlerdir. Özellikle Kediler öyküsüne bakacak olursak ;

   Hikâye evdeki kediler yüzünden araları açılan karı-kocayı konu alır.    Kahramanlar; ihtiyar Rossini ve eşidir. Mekan ise Büyükada’dır.   Otuz üç yıllık bir evlilikleri vardır. Kadın kedilerine çok düşkündür. Bu evlilik karısının kedilerini seçmesiyle hayatının en büyük kederini yaşan bir kocanın durumunu ele alır. Evde kediler bey, adam uşak konumuna düşmüştür. Bu iktidar değişimi onu rahatsız etmiştir ve sonucunda evi terk eder. Gidecek bir yer bulamayınca eve geri döner. Yalnızlık teması bu şekilde aktarılmıştır.    

Ardından hikâye içindeki önemli noktalardan biri iç konuşmalardır. 
-    ‘’Zaten kedi kadındır.’’ 
Cümlesi ile bir benzetme yapar. Kibirli, vefasız nankör oluşunu kadına benzetir.  Bu tip benzetmeyi Cumhuriyet döneminde Fatih- Harbiye romanında görürüz. Romanda kedi uyuşukluğu, sürekli uyku halinde oluşu ve kaşınmaları ile doğu insanına benzetilir. Karşısında batı insanı köpek olarak tasvir edilir. Köpek yani batı hızlıdır, uyuşuk değildir. Adamın evi terk ettiği anda sokak anlatıya giriyor. Bu da modern anlatının özelliklerinden biridir. Ada hayatını kadınların buradaki yaşayışı hakkında bilgiler veriyor. Adada Türklerin ve azınlıkların iç içe yaşadığını görüyoruz. Hikâyenin kahramanlarının da orada yaşayan azınlık halkından olduğunu söyleyebiliriz. Hikâyenin bir diğer modern unsuru ise kadının birey olarak anlatıya girmiş olmasıdır. Edebiyatımızda ilişkilere üçüncü kişinin girecek olmasının, kadının ilişkilerde savunduğu özgürlüğün de habercisidir. Diğer örnekleri Servet-i Fünûn’un romanlarında karşımıza çıkar. Kediler öyküsü bir bakıma kadın – erkek yer değişimini ele alır ve bu onu modern yapar. Bir diğer dikkat çekici husus yazarın edebi görüşüne öykü içinde rastlıyor olmamızdır. ‘‘… gerçeğin hayal kırıcı eli bütün vücudunu sarsarak kendisini bulduğu sersemlik halinden uyandırdı.’’  cümlesi Sezai’nin edebî görüşünü yansıtmaktadır ve tesadüf eseri yazılmamıştır.

Küçük Şeyler hakkında Selim İleri şunları söyler; öyküdeki olağanüstü güçleri Sezai ayıklamıştır. Bu da modern hikâyeye bir geçiş unsurudur. Yazarın kendi döneminin insanını, yaşam biçimini, düşüncelerini yansıtmaya çalışmıştır.

Küçük şeyler, mutluluklar ve yenilikler asla bir döneme sığdırılamaz. Aksine çağın ötesine bir sesleniştir.

                               
 

açık
Namaz Vakti 08 Mart 2021
İmsak 05:51
Güneş 07:14
Öğle 13:14
İkindi 16:28
Akşam 19:04
Yatsı 20:21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 28 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 27 29
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 27 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Menemenspor 25 27
14. Adanaspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. Tottenham 27 45
7. West Ham 26 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 26 20